ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΑ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Γραμματέα Αναστασία
Γεωπόνος ΓΠΑ

Τα βιολογικά εντομοκτόνα μικροβιακής προέλευσης διακρίνονται σε εντομοκτόνα με βάση βακτήρια, εντομοκτόνα με βάση ιούς, με βάση νηματώδεις και τέλος με βάση μύκητες. 


Εντομοκτόνα με βάση βακτήρια.
Ο κυριότερος εκπρόσωπος του είναι ο bacillus thuringiensis. Αρχικά απομονώθηκε ο βάκιλλος στην Ιαπωνία και αργότερα απο τον Berliner, σε μία μεσογειακή πυραλίδα. 
Τρόπος δράσης του βάκιλλου. Ολες οι εμπορικές συνθέσεις του bacillus thurigiensis, είναι μίγμα ζωντανών σπορίων και κρυστάλλων μίας ζωντανής πρωτείνης. Κατα την κατάποση του προιόντος απο την προνύμφη ενός εντόμου, τα σπόρια και οι κρύσταλλοι εισέρχονται στο στομάχι της,  οπου ένας συνδυασμός ΡΗ και ενζύμων προκαλεί την διάσπαση των πρωτεινικών κρυστάλλων. Η παραγόμενη πρωτεΐνη αποτελεί και την τοξίνη. Η διαλυτή πρωτείνη προσκολλάται σε ειδικούς υποδοχείς των τοιχωμάτων του στομάχου και προκαλεί την παράλυση του με άμεσο αποτέλεσμα την παύση της διατροφής της προνύμφης. Μιά οπή δημιουργείται κατόπιν στα κύτταρα που σχηματίζουν τα τοιχώματα του στομάχου και επιτρέπει την ανάμιξη των υγρών του σώματος με εκείνα του στομάχου. Τα σπόρια του βάκιλλου εισέρχονται στο σώμα της προνύμφης όπου και επικρατούν , βλαστάνουν και την μολύνουν ολόκληρη. Αποτέλεσμα είναι ο θάνατος της προνύμφης και η σηψαιμία. Άρα ο θάνατος μπορεί να προέλθει από την παράλυση του στομάχου και τη απώλεια νερού ή έλλειψη τροφής ή οποια ακολουθεί, την εξασθένιση της προνύμφης λόγω παράλυσης του στομάχου και μικροβιακής μόλυνσης και από την ταχεία παράλυση και καταστροφή του στομάχου από την τοξική πρωτείνη.

Ορισμένα έντομα τα οποία καταπολεμούνται απο τον βάκιλλο bacillus thurigiensis είναι ανάλογα με την καλλιέργεια τα:
•    Spodoptera exigua, heliothis armigera, pieris rapae&pieris brassicae(για λαχανικά και ντομάτες)
•    Heliothis armigera, spodoptera littoralis, spodoptera exigua (για μηδική και βαμβάκι)
•    Sesamia nonagiroides, helicoverpa virescens, pseudoclusia includes, anticarsia gemmatalis, phthorimaea operculella, helicoverpa zea, ostrinia nubilalis(για καλαμπόκι, καπνό, πατάτα, σόγια και ζαχαρότευτλά)
•    Prays citri, lobesia botrana, sparganothis pilleriana, clysia ambiguella, ectomyelois ceratonae(για εσπεριδοειδή και αμπέλι)
•    Prays oleae, ceramidia sp, colego spp, zeuzera spp, archips podana, adoxophyes orana, hyponomeuta spp, orgyia spp, malacosoma spp, cydia molesta, anarsia lineatella, hyphantria cunea, euproctis spp (για ελιά , οπωρόδεντρα, πυρηνόκαρπα και μπανάνες)
•    Για φυλλοβολα και κωνοφόρα, lymantria dispar, tortrix viridana, hyponomeuta spp,  thaumetopoea, pityocampa, panolis flammea, lymantria monacha, zieraphera spp, operophtera brumata. 







Εντομοκτόνα με βάση ιούς.
Η πλειονότητα ανήκει στην οικογένεια baculoviridae, και απο αυτούς 650 είδη ιών έχουν αναγνωριστεί σαν παθογόνα εντόμων. 
Τρόπος δράσης των εντομοκτόνων με βάση τους ιούς. Τα πολυεδρικά σωματίδια μετά τον ψεκασμό τους πάνω στα φύλλα των φυτών, εισχωρούν στο παρέγχυμα και κατα την διατροφή των προνυμφών των λεπιδοπτέρων, εισέρχονται μέσα στο στομάχι τους οπου και πέπτονται απο ειδικά ένζυμα. Ελευθεροι ιοί προσκολλώνται στα κύτταρα των τοιχωμάτων του στομαχιού, εισέρχονται στο κυτόπλασμα τους και κατευθύνονται προς την μεμβράνη του πυρήνα. Τότε το DNA του ιού, διαχέεται μέσα στον πυρήνα. Τα συμπτώματα που παρουσιάζουν οι προνύμφες είναι μείωση της ανάπτυξης ενώ  κατα το τελευταίο στάδιο, οι δακτύλιοι σπάνε και ενα λευκωπό υγρό βγαίνει απο το σώμα της προνύμφης. Ορισμένοι ιοί που χρησιμοποιούνται είναι οι heliothis NPV, spodoptera littoralis NPV, lymantria dispar NPV, mamestra brassicae NPV, cydia pomonella G,V, adoxophyes orana G.V.


Eντομοκτόνα με βάση νηματώδεις.

Οι νηματώδεις μολύνουν τον ξενιστή δηλαδή το έντομο περνώντας μέσα στο σώμα του με κατάποση ή με φυσικές οπές του σώματος του. Προσβάλλουν όλα τα σταδια εκτός απὂ το στάδιο του αυγού. Δύο γένη νηματωδών, ο steinernema και ο heterorhabtitis , είναι πιό αποτελεσματικοί. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε οτι χρησιμοποιούνται για την προληπτική καταπολέμηση ορισμένων εντόμων οπως είναι η μύγα του κρεμμυδιού, ο δορυφόρος της πατάτας, η πιερίδα του λαχάνου καθως και ορισμένων σιδηροσκωλήκων, 



Εντομοκτόνα με βάση μύκητες.
Εχουν απομονωθεί πανω απο 700 είδη μυκήτων που μπορούν να μολύνουν τα έντομα και να προκαλέσουν το θάνατο τους. Οι μύκητες πολλαπλασιάζονται και διασκορπίζονται στο περιβάλλον με την παραγωγή σπορίων διαφόρων τύπων. Τα σπόρια μετά την επαφή τους με τα τοιχώματα των εντόμων, βλαστάνουν και διεισδύουν στο σώμα τους, όπου τα μυκήλια καταλαμβάνουν τους ιστούς του εντόμου και προκαλούν το θάνατο τους. Πολλες φορές ο θάνατος προέρχεται απο την έκκριση τοξινών απο τους μύκητες. Οι εντομοπαθογόνοι μύκητες θεωρούνται οτι μπορούν να δράσουν είτε μονοι τους είτε μαζί με βακιλλους, νηματώδεις και ιούς. Απο το μεγάλο αριθμό μυκήτων, αυτοί που διαθέτουν τα επιζητούμενα χαρακτηριστικά για την βιολογική αντιμετώπιση των εντόμων είναι οι beauveria bassiana, beauveria brongniartii, metarhizium anisopliae, nomurea riley, verticillium lecanii. Έντομα  που αντιμετωπίζονται με βάση τους μύκητες είναι η πυραλίδα του καλαμποκιού, αλευρώδη, δορυφόρο της πατάτας και diatraea saccharalis.