∆ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε∆ΑΦΟΥΣ - Τι σηµαίνει και πώς πρέπει να γίνεται;

Τι σηµαίνει;



Το πρώτο και βασικότερο βήµα για µία αξιόπιστη ανάλυση εδάφους είναι η σωστή δειγµατοληψία. Τόσο η ανάλυση του εδάφους όσο και η ερµηνεία των αποτελεσµάτων της ανάλυσης βασίζονται στη δειγµατοληψία. Εποµένως, εύκολα συνάγεται η σπουδαιότητα του πρώτου αυτού σταδίου της εδαφοανάλυσης. 

Επειδή είναι αδύνατο να δειγµατισθεί και να αναλυθεί ένας ολόκληρος αγρός, η ανάλυση αναγκαστικά στηρίζεται στην υπόθεση ότι µ ία µικρή ποσότητα εδάφους αντιπροσωπεύει ολόκληρο τον αγρό. Άρα, το δείγµα θα πρέπει να είναι όσο το δυνατό περισσότερο αντιπροσωπευτικό. Η αντιπροσωπευτικότητα του τελικού δείγµατος εξασφαλίζεται µ ε την λήψη ικανού αριθµού επί µέρους δειγµάτων από ένα αγρό, τα οποία πρέπει: να είναι ισοβαρή, να προέρχονται από το ίδιο βάθος, να λαµβάνονται κατά τυχαίο τρόπο και ο αγρός ή το τµήµα του αγρού από τον οποίο προέρχονται να είναι οµοιογενές. 

Για τα σηµεία της δειγµατοληψίας ισχύει ο γενικός κανόνας της οµοιογένειας και της αντιπροσωπευτικότητας. Θα πρέπει λοιπόν να µπορούµε να αναγνωρίσουµε τις οµοιογενείς ζώνες του αγρού ή της περιοχής παίρνοντας υπ’ όψη µας τόσο την εµφάνιση του εδάφους, όσο και την εµφάνιση της καλλιέργειας. Σε περίπτωση ετερογένειας του εδάφους συνιστάται η λήψη τόσων δειγµάτων όσων και οι επιµέρους οµοιογενείς ζώνες. Με τη δειγµατοληψία του εδάφους επιδιώκεται να µετρηθεί η µέση γονιµότητα του εδάφους. 

Η δειγµατοληψία είναι το πρώτο στάδιο µιας σειράς ενεργειών. Ακολουθεί η ανάλυση του δείγµατος στο εργαστήριο και στη συνέχεια γίνεται η ερµηνεία των αποτελεσµάτων της ανάλυσης (αφού συνεκτιµηθούν οι παρατηρήσεις και οι πληροφορίες που αφορούν κάθε αγροτεµάχιο). Τελικά αν υπάρχουν κατάλληλα δεδοµένα, δίνεται ένα συµβουλευτικό πρόγραµµα λίπανσης της καλλιέργειας.


Πώς πρέπει να γίνεται; 

Πρώτο βήµα για ·τη λήψη δείγµατος εδάφους είναι να διαπιστωθεί αν το χωράφι από το οποίο πρόκειται να πάρουµε τα δείγµατα είναι οµοιόµορφο. Για αυτό ο δειγµατολήπτης πρέπει καταρχήν να διατρέξει προσεκτικά όλη την έκταση του χωραφιού, παρατηρώντας αν υπάρχουν εµφανείς διαφορές στο έδαφος τουλάχιστον µ ε κριτήρια που φαίνονται µ ε το µάτι, π.χ. χρώµα, βλάστηση, ανάγλυφο, κλίση, πετρώµατα. 

Από ένα εύκολα αναγνωρίσιµο σηµείο του αγρού ακολουθούµε µία τυχαία τεθλασµένη πορεία (ζικζακ) και κάθε 30-50 βήµατα ανάλογα µε το σχήµα του αγρού παίρνουµε ένα δείγµα εδάφους π.χ. 200-300 γρ. Έτσι, διατρέχοντας όλο τον αγρό παίρνουµε 5-10 επί µέρους δείγµατα τα οποία τοποθετούµε σε ένα καθαρό δοχείο και τα αναµειγνύουµε καλά, σχηµατίζοντας ένα σύνθετο δείγµα.  

Από ένα σύνθετο δείγµα παίρνουµε το τελικό δείγµα βάρους ενός (1) κιλού περίπου το οποίο είναι αυτό που θα σταλεί στο εδαφολογικό εργαστήριο για ανάλυση. Στην περίπτωση που το δείγµα δεν σταλεί αυθηµερόν για ανάλυση, θα πρέπει να διατηρηθεί στο ψυγείο σε θερµοκρασία 4-8 οC. 

Καλό είναι να καταγράψουµε σε κάποιο σκαρίφηµα την τεθλασµένη πορεία που ακολουθούµε κατά τη λήψη των επιµέρους δειγµάτων εδάφους, για να ανατρέξουµε σε αυτό την επόµενη φορά ώστε να έχουµε την ευχέρεια να παρακολουθούµε τις µεταβολές της χηµικής γονιµότητας του αγρού και την ορθότητα των επεµβάσεων που κάναµε. 

Μπορούµε επίσης να επιλέξουµε να κάνουµε τυχαία δειγµατοληψία, λαµβάνοντας τυχαία δείγµατα σε µια απόσταση 10-25 m µεταξύ τους και σε όλη την έκταση του αγρού ή κυκλικά κατά µήκος της περιφέρειας ενός νοητού κύκλου  µε κέντρο κάποιο χαρακτηριστικό σηµείο (π.χ. κάποιο δέντρο ή πάσσαλος). 

Όταν ο αγρός έχει έκταση µεγαλύτερη των 10 στρεµµάτων, τότε τον χωρίζουµε σε ανάλογα τµήµατα και παίρνουµε δείγµατα µε την ίδια µέθοδο που αναφέρθηκε παραπάνω για κάθε τµήµα χωριστά π.χ. για αγρό 20 στρεµµάτων παίρνουµε 2 σύνθετα δείγµατα. 

Ιδιαίτερη προσοχή και έρευνα χρειάζεται πριν από τη δειγµατοληψία, ώστε να µην πάρουµε δείγµατα από σηµεία που έχουν υποστεί ειδική µεταχείριση (π.χ λάκκος που γέµισε µε µπάζα, σηµείο ρίψης διαφόρων αποβλήτων, κοντά σε κτίρια, κλπ.) 

Βάθος ∆ειγµατοληψίας  

Όσον αφορά το βάθος δειγµατοληψίας θα πρέπει να τηρούνται οι πιο κάτω κανόνες: 
  • Σε καµία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται ανάµειξη δειγµάτων προερχοµένων από διαφορετικά βάθη.
  • Το βάθος δειγµατοληψίας εξαρτάται από την καλλιέργεια. 
  • Για καλλιέργειες λαχανικών συνιστάται η λήψη δείγµατος από βάθος 0-15 cm ™ Για τις ετήσιες αροτριαίες καλλιέργειες συνιστάται η λήψη δείγµατος από βάθος 0-30 cm.
  • Για τις πολυετείς (δενδρώδεις) η λήψη δύο (2) δειγµάτων σε βάθη 0-30 cm και 30-60 cm.
  • Όταν πρόκειται για εγκατάσταση δενδροκαλλιέργειας συνιστάται η λήψη δείγµατος και από βάθος 60-90cm.
Χρόνος ∆ειγµατοληψίας 

Η δειγµατοληψία θα πρέπει να γίνεται νωρίς, πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας, ή στην αρχή της άνοιξης. 
Με τον τρόπο αυτό υπάρχει περιθώριο χρόνου για την εδαφοανάλυση, την ερµηνεία των αποτελεσµάτων και την εφαρµογή λιπασµάτων ή εδαφοβελτιωτικών.  

Τι εργαλεία απαιτούνται προκειµένου να κάνουµε δειγµατοληψία εδάφους;
  • ∆ειγµατολήπτης ειδικής κατασκευής ή µικρό φτυάρι ή σκαπάνη. 
  • Πλαστικές σακούλες 40χ60 cm.
  • Μαρκαδόρος ανεξίτηλης γραφής.
  • ∆ελτία δειγµατοληψίας (ετικέτες) για την αναγραφή στοιχείων.  


Εργαλεία και υλικά δειγµατοληψίας 


∆ειγµατολήπτες εδάφους υπάρχουν πολλών ειδών. Ο πιο συχνά χρησιµοποιούµενος είναι ο δειγµατολήπτης ‘ανοικτού τύπου’.  

Τι θα πρέπει να προσέξετε πριν ξεκινήσετε; 
Μη βιαστείτε να ξεκινήσετε εάν δεν έχετε προσδιορίσει επακριβώς το χώρο δειγµατοληψίας. 

Εάν το χωράφι σας είναι ανοµοιόµορφο, προσδιορίστε τις περιοχές που παρουσιάζουν οµοιοµορφία (π.χ έχουν την ίδια κλίση ή έχουν την ίδια υφή κλπ.) ∆ηµιουργείστε ένα σύνθετο δείγµα για κάθε οµοιόµορφη περιοχή. Μη διστάσετε να αποτυπώσετε σε χαρτί το σχέδιο δειγµατοληψίας. Επειδή η σωστή δειγµατοληψία µπορεί να σας αποφέρει σηµαντικό οικονοµικό όφελος, προσπαθήστε να εφαρµόζετε προσεκτικά τις οδηγίες δειγµατοληψίας.

Φροντίστε ώστε τα εργαλεία που χρησιµοποιείται να είναι καθαρά από προηγούµενη χρήση για την αποφυγή επιµολύνσεων µεταξύ των δειγµάτων. 

Μην  χρησιμοποιείται  ποτέ  εργαλεία,  δοχεία  ή  σακούλες  δειγματοληψίας  που  
προηγούμενα  χρησιμοποιήθηκαν για εφαρμογή λιπασμάτων ή  εδαφοβελτιωτικών. 


Μπαρούχας Παντελής, Καθηγητής Εφαρµογών Κουλόπουλος Αθανάσιος, Τεχνολόγος Γεωπονίας Μαλάµος Νικόλαος, Καθηγητής Εφαρµογών Τσακαλίδη – Λιόπα Αγλαΐα, Επίκουρος Καθηγήτρια