ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΓΧΩΡΙΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ ΣΙΤΑΡΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

Κ. Κουτής,  Μ. Κούτσικα-Σωτηρίου

Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης Φυτών, Σχολή  Γεωπονίας, Α.Π.Θ.,  541 24 Θεσσαλονίκη


Με σκοπό τη διερεύνηση της προσαρμοστικότητας εγχώριων πληθυσμών σιταριού σε βιολογικές συνθήκες καλλιέργειας, δοκιμάστηκαν τρεις ποικιλίες μαλακού (Triticum aestivum L.), (δύο εγχώριες και η εμπορική ποικιλία Yecora) και τρεις σκληρού (Triticum turgidum L. var. durum) σιταριού, (δύο εγχώριες και η εμπορική ποικιλία Mexicalli) αντίστοιχα, κατά την καλλιεργητική περίοδο 2004-2005. Οι εγχώριες είναι αβελτίωτες ποικιλίες που προέρχονται από τη βασική συλλογή της Ελληνικής Τράπεζας Γενετικού Υλικού και έχουν αξιολογηθεί και προεπιλεγεί ως πιο αποδοτικές σε βιολογικές συνθήκες καλλιέργειας (Κουτής και Γαλανοπούλου –Σενδουκά, 2004). Το πείραμα πραγματοποιήθηκε  ταυτόχρονα σε τρεις βιολογικούς αγρούς, στο Αχίλλειο της Λάρισας, στη Θέρμη της Θεσσαλονίκης και στο Μυλοχώρι του Κιλκίς. Το πειραματικό σχέδιο ήταν το ίδιο και στους τρεις αγρούς και ήταν πλήρεις τυχαιοποιημένες ομάδες (RCB) με τρεις (3) επαναλήψεις. Μετρήθηκαν μορφολογικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά όπως τελικό ύψος, μήκος και γονιμότητα του στάχυ, πρωιμότητα, ανθεκτικότητα των φυτών στο πλάγιασμα και των πράσινων φύλλων στην γήρανση, ομοιομορφία των φυτών όπως επίσης οι συντελεστές απόδοσης (στάχεις ανά επιφάνεια, βάρος 1000 κόκκων, κόκκοι ανά στάχυ) καθώς και η τελική απόδοση σε σπόρο. Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι οι εμπορικές ποικιλίες Yecora και Mexicalli, που χρησιμοποιήθηκαν σαν μάρτυρες, ήταν πιο πρώιμες, πιο ομοιόμορφες και χαμηλότερου σωματικού τύπου από τις εγχώριες ποικιλίες, με ανθεκτικότητα στο πλάγιασμα. Ωστόσο σε δύο από τις τρεις περιοχές (Λάρισα και  Κιλκίς), τουλάχιστον μια από τις εγχώριες σκληρές ποικιλίες ξεπέρασε όλες τις άλλες σε απόδοση ενώ στην τρίτη περιοχή (Θεσσαλονίκη) και κάτω από εξαιρετικά αντίξοες ξηροθερμικές συνθήκες, η τελική απόδοση όλων των ποικιλιών ήταν χαμηλή. Οι εγχώριες ποικιλίες σκληρού τύπου που δοκιμάστηκαν «Σκληρόπετρα Πτολεμαϊδας» και «Μαυραγάνι Αργολίδας» έδειξαν πολύ καλή προσαρμογή σε  βιολογικές συνθήκες καλλιέργειας. Παρουσίασαν καλύτερους συντελεστές απόδοσης και μεγαλύτερη παραγωγή σε σπόρο (131% και 112%, αντίστοιχα) σε σχέση με το Mexicalli και είχαν πολύ καλή αντοχή στο πλάγιασμα. Από τις ποικιλίες μαλακού σιταριού η σύγχρονη ποικιλία  Yecora  ήταν πιο αποδοτική και στις τρεις περιοχές, σε σχέση με τις παλιές ποικιλίες «Ξυλόκαστρο Λαμίας» και «Μαυραγάνι Αιτωλοακαρνανίας» οι οποίες είχαν μικρότερη απόδοση (82% και 64%, αντίστοιχα) παρουσίασαν λιγότερους γόνιμους στάχεις ανά επιφάνεια, λιγότερους κόκκους ανά στάχυ και σχετικά μικρότερη αντοχή στο πλάγιασμα σε σχέση με το μάρτυρα.