Το όραμα μιας άλλης γεωργίας (2001)

Του Αντωνη Καρακουση, Καθημερινή της Κυριακής, ενδομύχως, 04/03/01



Πού είναι τα οράματα, πού είναι οι νέες καινοτομικές ιδέες ρωτήσαμε τις προάλλες ένα τραπεζίτη. Πού είναι τα καινούργια πράγματα, πού είναι η αναζήτηση, επιμείναμε. Μην τις ψάξετε στην κυβέρνηση, στις τράπεζες, στους μεγάλους δυσκίνητους οργανισμούς, πήραμε την απάντηση. Εκεί θα ακούσετε συνήθη πράγματα, τυπικά, στα όρια του υπάρχοντος συστήματος, συμπλήρωσε ο συνομιλητής μας. Βγείτε εκτός των αθηναϊκών συνόρων, ψάξτε εκεί που ο κόσμος, οι επιστήμονες, οι παραγωγοί, οι διανοητές δεν έχουν μολυνθεί από τα συνήθη του αθηναϊσμού και θα βρείτε αυτό που ζητάτε, μας συμβούλευσε ο συνομιλητής μας. Μόνο που ως συνήθως, συνέχισε, θα είναι μοναχικοί, αιρετικοί, σχεδόν εκτός συστήματος, να πασχίζουν χωρίς βοήθεια για ιδέες και υποθέσεις που φαντάζουν για την ώρα ουτοπικές.

Και είχε δίκιο. Εκτός των ορίων του κυβερνείου, δρουν προσωπικότητες που αναζητούν ακόμη, πασχίζουν για μια άλλη παραγωγική διέξοδο. Ενας φίλος από την Κρήτη μάς είπε ότι στα Χανιά ο επικεφαλής ενός γεωργικού συνεταιρισμού επιμένει με ένταση στην ιδέα της οικολογικής γεωργίας. Παιδεύεται για την ώρα στα όρια του συνεταιρισμού να επιβάλει τις απόψεις του, να προσδώσει μιαν άλλη λογική ελαιοπαραγωγή, να απαλλάξει το λάδι από τα βάρη των φυτοφαρμάκων, να το καταστήσει ξανά αγνό, παρθένο, μοναδικό, όπως ήταν πριν από μερικές δεκαετίες, πριν έλθουν τα πολλά ραντίσματα, πριν κατακλυσθεί ο κόσμος από τα κύματα των διατροφικών κρίσεων.

Ομως το όραμα του Αλκίνοου Νικολαΐδη είναι ευρύτερο. Θέλει να καταστήσει την Κρήτη ολάκερη περιοχή παραγωγής οικολογικών αγροτικών προϊόντων, απαλλαγμένων από τα βάρη της χημικής αλυσίδας, που επιβλήθηκε στη γεωργική παραγωγή τα προηγούμενα χρόνια. Πιστεύει ότι η Κρήτη προσφέρεται. Περιβάλλεται από θάλασσα, η έκτασή της είναι ελεγχόμενη, διατηρεί ακόμη τις παραδόσεις, μπορεί ν' αποτελέσει τη βάση ενός πειράματος εναλλακτικής οικολογικής γεωργίας. Θεωρεί πως αν υιοθετηθεί η πρότασή του, αν καταβληθεί προσπάθεια να πεισθούν όλοι οι παραγωγοί να αναπροσαρμόσουν τον τρόπο καλλιέργειας, τότε η Κρήτη μπορεί να αποτελέσει τον πρώτο ενιαίο εδαφικό πόλο παραγωγής οικολογικών αγαθών. Αν κατακτήσει αυτή την πρωτοποριακή θέση στον σύγχρονο κόσμο θα λύσει το αναπτυξιακό της πρόβλημα για πολλές δεκαετίες. Γνωρίζει ότι χρειάζονται θυσίες και προπάντων υποστήριξη για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου οράματος. Ομως τι άλλο χρειάζεται σήμερα ένας τόπος. Τέτοιες ρηξικέλευθες ριζοσπαστικές προτάσεις, που θα ξεπερνούν τα καθιερωμένα, τα συνήθη, τα εξαντλημένα μοντέλα και θα βλέπουν μπροστά, αναγνωρίζοντας τις τάσεις και τις σύγχρονες ανάγκες, που πηγάζουν από τις αλλεπάλληλες κρίσεις.

Και πάνω στην ώρα που προσεγγίζαμε το όραμα της οικολογικής παραγωγής στην Κρήτη, ο καθηγητής Γεωπονίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γ. Δαουτόπουλος μας έστελνε ένα σημείωμα για τις αναζητήσεις στη γεωργική παραγωγή. Γράφει, μεταξύ άλλων, σ' αυτό: «Οταν στις αρχές του 1969 η σειρά μου εγκατέλειπε τα έδρανα της Γεωπονίας η αντίληψη που είχαμε περί γεωργίας περιγραφόταν με τον παρακάτω απλό τρόπο. Εντοπίστε τον εχθρό ή την ασθένεια που απειλεί την καλλιέργειά σας και ψεκάστε με το κατάλληλο φυτοπροστατευτικό. Η εξολόθρευση του εχθρού ήταν μια απλή υπόθεση. Με τα χρόνια το οπλοστάσιο σε αριθμό και ποσότητες όπλων αυξάνονταν και επεκτείνονταν η χρήση του. Σε λίγο έλαβε και τη μορφή πολέμου. Αεροψεκασμοί με αεροπλάνα και ελικόπτερα για την τελική εξολόθρευση του ύπουλου εχθρού. Δεν χρειάσθηκαν παρά λίγες δεκαετίες για ν' αντιληφθούν μερικά φωτεινά μυαλά ότι αυτός ο πόλεμος για την κυρίευση της φύσης είναι αδύνατο να κερδηθεί. Ο εχθρός ανασυντάσσονταν (φυσική επιλογή) και δυνατότερος αχρήστευε παντελώς τα πρότερα αποτελεσματικά όπλα. Το νέο πρότυπο ήταν η συνεργασία και όχι η καθυπόταξη της φύσης. Το 1967 ένας Ολλανδός καλλιεργητής λαχανικών, εκτός εποχής, αντιλαμβάνεται ότι οι συνεχείς παρεμβάσεις με χημικά μέσα δεν λύνουν το πρόβλημα των προσβολών από τετράνυχο στα θερμοκήπια. Καταφεύγει σε Σκανδιναβούς ερευνητές που χρησιμοποιούν φυσικούς εχθρούς. Εισάγει τα πρώτα έντομα στο θερμοκήπιο και διαπιστώνει μεγάλη επιτυχία. Η αρχή μιας νέας εταιρείας είχε στηθεί. Σε συνεργασία με Πανεπιστήμια επενδύουν σ' αυτόν τον τομέα που σήμερα παράγει και διανέμει σε όλο τον κόσμο 34 ωφέλιμα έντομα, απασχολεί 400 άτομα και συνεχίζει τη συσσώρευση γνώσης σ' αυτόν τον πολλά υποσχόμενο τρόπο φυτοπροστασίας και προσέγγισης της εναλλακτικής γεωργίας. Την ίδια περίοδο ανάλογες ανησυχίες απασχολούν συνάδελφό μου γεωπόνο και πετυχημένο προμηθευτή χημικών προϊόντων στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος αντιλαμβάνεται το αδιέξοδο της χημικής αντιμετώπισης των ζιζανίων και με μεγάλη οικονομική θυσία στρέφεται στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των θερμοκηπιακών καλλιεργειών. Πριν από 23 χρόνια ξεκινά συνεργασία με την ολλανδική εταιρεία και στη δεκαετία του '90 επεκτείνει τις εφαρμογές στη δενδροκομία και ειδικότερα σε ροδάκινα, κεράσια, μήλα, αχλάδια, πορτοκάλια, ακτινίδια. Το 1996 συνεργάζεται με το εργαστήριο Εντομολογίας του ΑΠΘ και το 1998 του ανατίθεται από την DEL MONDE η καθοδήγηση των ροδακινοπαραγωγών Τυρνάβου στην ολοκληρωμένη διαχείριση 1.200 στρεμμάτων συμπύρηνων ροδακίνων».

Εκτός των τειχών λοιπόν υπάρχουν οράματα και ανακαλύπτουμε τώρα πως ταιριάζουν με την υπάρχουσα εφηρμοσμένη επιστημονική γνώση. Τι περιμένετε λοιπόν, αγαπητοί της κυβέρνησης; Ξεπεράστε τα συνήθη, ξεφύγετε από τις επιδοματικές λογικές της παλαιάς εποχής, στηρίξτε οραματικές προσεγγίσεις του μέλλοντος. Αφήστε πια τα γεφύρια της συμφοράς και της μίζας και καταπιαστείτε με κάτι ουσιαστικό και αποδοτικό για το μέλλον αυτού του τόπου. Και πέραν των άλλων θα βρείτε και διέξοδο στα εκσυγχρονιστικά σας αδιέξοδα.