Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Επίσκεψη στις εγκαταστάσεις της οικογενειακής επιχείρησης Koluvija



Οι συστάσεις που είχαμε ήταν ότι πρόκειται για μια πολύ καλά οργανωμένη επιχείρηση, με μεγάλη δυνατότητα παραγωγής και προώθησης νωπών ή μεταποιημένων προϊόντων και ότι πρόκειται για την μεγαλύτερη ή για μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες στην Σερβία.

Ακολουθήσαμε τον δρόμο που οδηγεί προς Νόβι Σαντ και συγκεκριμένα προς την πόλη Stara Pazova που απέχει ακριβώς 47 χιλιόμετρα από το Βελιγράδι. Λίγο έξω από την πόλη και στην εύφορη κοιλάδα της Stara Pazova βρίσκονται οι παραγωγικές εγκαταστάσεις της οικογένειας Koluvija.

Στις υπαίθριες και θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις καλλιεργούνται 30 είδη κηπευτικών σε εκτάσεις περίπου 40 - 50 στρ. τα υπαίθρια και άλλα 10 στρ. που αναπτύσσονται στο θερμοκήπιο.

Τα προϊόντα διανέμονται:
  • Μέσω του δικτύου της Jovanjica doo.
  • Στην αγορά των βιολογικών προϊόντων του Βελιγραδίου (κόμβος 44) και το Νόβι Σαντ.
  • Στην παλιά εθνική οδό ανάμεσα στην Ιντίγια και το Νόβι Σαντ (στη διασταύρωση Maradička).
  • Οnline, μέσω του ηλ. καταστήματος, gazdinstvokoluvija.com/eng/online prodaja.html 
  • Απευθείας από την οικογενειακή επιχείρηση Koluvija. 
Στήριξη του φυτού της Τομάτας σε κάθετο σπάγκο.

Φτάνοντας στην επιχείρηση της οικογένειας Koluvija η πρώτη εικόνα ήταν οι βοηθητικοί χώροι του θερμοκηπίου (αποθήκες, στέγαστρα μηχανημάτων, χώροι συσκευασίας κ.α.). Στην είσοδο μας υποδέχτηκαν δυο εργαζόμενοι της εταιρίας οι οποίοι μετά τις απαραίτητες συστάσεις μας οδήγησαν στους χώρους παραγωγής.

Περιηγηθήκαμε πρώτα στην μεγάλη υπαίθρια καλλιέργεια που υπάρχει πίσω από το θερμοκήπιο. Αμέσως έγινε αντιληπτό ότι εδώ υπάρχει σχεδιασμός και γνώση. Ευνοϊκές συγκαλλιέργειες κηπευτικών, διάδρομοι για να μπορούν να εξυπηρετούν τα γεωργικά μηχανήματα, προγραμματισμός για αξιοποίηση της "περιττής" φυτικής μάζας με μετατροπή της σε κόμποστ (Compost). Καταγραφή των εργασιών κ.α..

Όπως μας είπε αργότερα ο Πρέντραγκ (Predrag Koluvija) που είναι και ο επικεφαλής της επιχείρησης, στους άμεσους στόχους είναι, ο διπλασιασμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων με στόχο οι υπαίθριες καλλιέργειες να αγγίξουν άμεσα τα 10 εκτάρια (περίπου 100 στρ.). 

Στο εσωτερικό του θερμοκηπίου.

Στην συνέχεια οδηγηθήκαμε στις σύγχρονες θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις, έκτασης περίπου 10 στρ.. Αγγούρια, Τομάτες, Πιπεριές κ.α., παράγουν τους καρπούς τους σε ελεγχόμενο περιβάλλον, ενώ οι εργαζόμενοι πραγματοποιούν τις εποχιακές καλλιεργητικές φροντίδες. 

Τα φυτά στο εσωτερικό του θερμοκηπίου είναι εύρωστα και υγιή. Ρωτάω τον Πρένρταγκ  εάν έχει επιστημονική υποστήριξη γιατί μου κάνει εντύπωση ο προγραμματισμός των εργασιών και η εικόνα των φυτών. Με ενημερώνει ότι έχει στενή συνεργασία με το Ινστιτούτο Palanka (www.institut-palanka.co.rs), τον μεγαλύτερο και εγκυρότερο κρατικό φορέα της Σερβίας πάνω στην καλλιέργεια κηπευτικών.

Βγαίνοντας από το θερμοκήπιο, οδηγούμαστε στον χώρο επεξεργασίας, συντήρησης και μεταποίησης της μονάδας όπου επικρατεί απόλυτη τάξη και καθαριότητα. Τα λάχανα συσκευασμένα ετοιμάζονται να ταξιδέψουν για την αγορά, ενώ δίπλα υπάρχουν σάλτσες του κτήματος και άλλα εποχιακά προϊόντα τα οποία διατίθενται για τους καταναλωτές.

 
Η εταιρία βιολογικών κηπευτικών της οικογένειας Koluvija, είναι σίγουρα μια από τις μεγαλύτερες των Βαλκανίων. Γνώρισα ανθρώπους που έχουν στόχους, δουλεύουν μεθοδικά και πιστεύουν σε αυτό που κάνουν.


Εάν βρεθείτε στην έκθεση Biofach στην πόλη της Νυρεμβέργης, επισκεφτείτε το περίπτερο της Σερβίας, κάπου εκεί θα βρείτε και τον Πρέντραγκ με τις σάλτσες και τα νωπά κηπευτικά του.

Ευχαριστώ για την φιλοξενία την οικογένεια  Koluvija και ειδικά των Πρέντραγκ και την σύζυγο του. Τους εύχομαι ολόψυχα τα καλύτερα. 

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2017

Οδοιπορικό στην Σερβία (ταξίδι και Βιολογική γεωργία)

Φωτ. Κτήμα Βίωμα 

Κείμενο - φωτογραφίες: Δημήτρης Μαχαιρίδης


Είναι ένα υπέροχο καλοκαιρινό πρωινό. Σε λίγο πίσω από τα βουνά θα ξεπροβάλλει ο καυτός ήλιος. Με βιαστικές κινήσεις ρυθμίζουμε τις τελευταίες λεπτομέρειες και ξεκινάμε. Τις επόμενες ημέρες θα είμαστε στην Σερβία.

Ας πάμε όμως λίγο πίσω στον χρόνο. Πάντα ήθελα να δω από κοντά πώς είναι η κατάσταση, στον γεωργικό τομέα άλλων χωρών. Πώς καλλιεργούν; ποιά είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν; Να γνωρίσω συναδέλφους να ανταλλάξω απόψεις, να μοιραστώ ανησυχίες. Προσπαθώ λοιπόν όποτε οι εργασιακές συνθήκες το επιτρέπουν να ταξιδεύω. Το ταξίδι στην Σερβία οργανώθηκε περίπου δύο μήνες πριν, με μαραθώνιο e-mails, τηλεφωνημάτων και ότι άλλο θα μπορούσε να μας δώσει πληροφορίες για την κατάσταση της γεωργίας και ειδικότερα της Βιολογικής Γεωργίας στην Σερβία. Οι πρώτες πληροφορίες δείχνουν μια χώρα που προσπαθεί μετά από τα γνωστά προβλήματα των πολέμων, να οργανώσει την παραγωγική της βάση και να προβάλλει τα ιδιαιτέρα ποιοτικά της χαρακτηριστικά.

Φτάνουμε στα σύνορα με την FYROM.  Ένα πρόβλημα με την πράσινη κάρτα που πρέπει να έχει το αυτοκίνητο μας, μας καθυστερεί αρκετή ώρα. Η κίνηση στα σύνορα, στα μέσα του καλοκαιριού, είναι μεγάλη. Οικογένειες από όλα τα Βαλκάνια και όχι μόνο, πηγαίνουν στις παραλίες της Κατερίνης και της Χαλκιδικής για τις καλοκαιρινές τους διακοπές.

Αναχωρούμε για την Σερβία διασχίζοντας την FYROM. Ο δρόμος μέχρι τα σύνορά της Σερβίας, εναλλάσσεται με πεδινές και ημιορεινές περιοχές. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει προσπάθειες ώστε ακαλλιέργητες περιοχές να αρχίσουν να αξιοποιούνται με  αροτραίες καλλιέργειες. Σε περίπου δύο ώρες είμαστε στα σύνορα με την Σερβία.  Στο ταξίδι αυτό, έχω συντροφιά τον Χρήστο, που εκτός από πολύ καλή παρέα, μιλάει άψογα την Σερβική γλώσσα, γιατί σπούδασε εκεί πριν από μερικά χρόνια. 

Μπαίνουμε στην μεγάλη εθνική οδό που συνδέει τα σύνορα με το Βελιγράδι. Στα δεξιά μας αφήνουμε την πόλη Νις. 





Η Σερβία βρίσκεται στα κεντρικά Βαλκάνια. Ο πληθυσμός είναι 7.500.000 κατοίκους και έχει έκταση 77.474 τ.χλμ..  Η συνολική έκταση της γεωργικής γης υπερβαίνει τα 6.120.000 εκτάρια.

Τα πιο σημαντικά γεωργικά προϊόντα της χώρας είναι: Αραβόσιτος, Σίτος, Ηλίανθος, ζαχαρότευτλα, σόγια, πατάτες, μήλα, δαμάσκηνα, σταφύλια, χοιρινό κρέας, βόειο κρέας, κρέας πουλερικών και γαλακτοκομικά προϊόντα.

Το εθνικό σήμα για τα Βιολογικά προϊόντα της Σερβίας.

Η Βιολογική γεωργία ξεκίνησε το 1990, από τον σύλλογο Terra. To 1997 η χώρα φιλοξένησε μια διάσκεψη για την βιολογική γεωργία στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, υπό την αιγίδα της IFOAM. Αρχές του 2000, οργανώνεται το σύστημα πιστοποίησης. Το 2004 έρχεται η συμμετοχή στη διεθνή έκθεση Biofach στην Νυρεμβέργη της Γερμανίας και το 2006 η Σερβία γίνεται μέλος της AgriBioMediterraneo (ABM), Μεσογειακό τμήμα της παγκόσμιας ομοσπονδίας οργανώσεων για την βιολογική γεωργία. Την ίδια χρονιά δημιουργείται και το εθνικό σήμα (λογότυπο) για τα πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα.  



Το 2009 το Υπουργείο Γεωργίας (MAFWM), ιδρύει την ένωση για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας με το όνομα Serbia OrganicaΟι φορείς πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων στην Σερβία είναι οι παρακάτω. 1) SGS-Beograd, 2)Evrocert, 3)Оrganic Control System, 4)Ecocert balkan beograd, 5) Bioagricert, 6) Suolo e salute Balkan, 7) Jugoinspekt Beograd, 8) Pancert.


Σύμφωνα με στοιχεία του IFOAM EU, το 2012 είχαν πιστοποιηθεί 6.340 εκτάρια, από αυτά το 84.6% είναι καλλιεργούμενες εκτάσεις και το υπόλοιπο 15.4% είναι βοσκότοποι. 

Άποψη της πόλης του Βελιγραδίου.

...............................................................................................................

Η διαδρομή από το Νις έως και το Βελιγράδι μου φάνηκε μια τεράστια ευθεία. Σε πολλά σημεία της διαδρομής είναι ορατές καλλιέργειες κηπευτικών, μικρά θερμοκήπια και αποθήκες. Τι ποικιλίες να καλλιεργούν εδώ άραγε; Οι σκέψεις διακόπτονται από συζητήσεις με τον Χρήστο και την διήγηση δικών του εμπειριών από τα φοιτητικά του χρόνια στο Βελιγράδι.

Είναι μεσημέρι όταν φτάνουμε στη είσοδο της πόλης του Βελιγραδίου. Μια πόλη 1.700.000 κατοίκων, σύγχρονη και ταυτόχρονα μνημειακή. Σημείο αναφοράς για την ιστορία των Σέρβων, χτισμένη σε μια μαγευτική τοποθεσία. Εκεί συναντιούνται ο φημισμένος ποταμός Δούναβης και ο πόταμος Σάββας. Η πρώτη εικόνα είναι εντυπωσιακή. Γέφυρες που ενώνουν την παλαιά με την καινούρια πόλη και κτίρια κλασικής αρχιτεκτονικής συνδυάζονται αρμονικά με τα σύγχρονα οικοδομήματα. Στις όχθες των ποταμών είναι δεμένα σε σειρά και για μεγάλη απόσταση πλωτές κατασκευές (σπλάβς) που μοιάζουν σαν μεγάλες βάρκες. Πάνω σε αυτές υπάρχουν κτίσματα που φιλοξενούν, μπαρ, εστιατόρια και ότι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. 

Γραφική Σερβική φιγούρα σε αναμνηστικά που μπορεί να βρει κανείς έξω από το κάστρο Καλεμέγκταν. Φωτ. Κτήμα Βίωμα 

Φρούριο Καλεμέγκταν: Υψώνεται πάνω από το σημείο που ενώνονται ο Δούναβης με το Σάβα. Ιδρύθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. από κελτικά φύλα και αργότερα επεκτάθηκε από Ρωμαίους. Τον 6ο αιώνα μ.Χ., ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός το ανακατασκεύασε, όπως έκανε και το 14ο αιώνα ο τσάρος Στέφαν Λάζαρ. Ο Ιταλός μηχανικός Αντρέα Κανάρο το ανακαίνισε τον 17ο αιώνα. Είναι το σύμβολο της πόλης και μέρος του πάρκου Καλεμέγκνταν, μια όαση στο κέντρο του Βελιγραδίου.  Περισσότερες πληροφορίες: www.beogradskatvrdjava.co.rs, Φωτ. Κτήμα Βίωμα.

Υπαίθριος χώρος, έξω από το φρούριο Καλεμεγκνταν. Φωτ. Κτήμα Βίωμα.


Ο Ιερός Ναός του Αγίου Σάββα είναι ένας από τους  μεγαλύτερους Ορθόδοξους ναούς στον κόσμο. Είναι αφιερωμένος στον Άγιο Σάββα, ιδρυτή της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το 1926 επιλέχτηκε το σχέδιο του αρχιτέκτονα Aleksandar Deroko. Το 1935, η κατασκευή του τεράστιου ναού ξεκίνησε και σταμάτησε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου. Μετά από αρκετά χρόνια και μόλις το 1985 οι εργασίες συνεχίστηκαν με μεγαλύτερο επίτευγμα την εγκατάσταση του θόλου με βάρος 4.000 τόνους το 1989. Σήμερα η εκκλησία είναι έτοιμη εξωτερικά, ωστόσο υπάρχουν ακόμα πολλά να γίνουν στο εσωτερικό της μέρος. Σκοπός είναι το εσωτερικό να γεμίσει από ψηφιδωτά, δείγματα των οποίων μπορείτε να δείτε στην είσοδο του ναού.

Εκπληκτική θέα στον Δούναβη και στον ποταμό Σάββα. Φωτ. Κτήμα Βίωμα 

Οι πλωτές κατασκευές στον Δούναβη. Φωτ. Κτήμα Βίωμα 
..............................................................................................................

Η επόμενη ημέρα μας βρίσκει στον δρόμο για τη Βοϊβοντίνα την βόρεια επαρχία της Σερβίας, με πρωτεύουσα το Νόβι Σαντ. Προορισμός μας είναι η βιομηχανική περιοχή της πόλης. Εκεί μας περιμένουν οι υπεύθυνοι εταιρίας κατασκευής γεωργικών μηχανημάτων για αρωματικά - φαρμακευτικά φυτά. Θέλουμε να δούμε από κοντά τις εγκαταστάσεις , τα μηχανήματα που παράγουν και να τους παρουσιάσουμε την κατάσταση στην Ελλάδα. Στην παρέα έχουμε ένα φίλο Σέρβο τον Σάσα, που θα μας βοηθήσει να βρούμε εύκολα την εταιρία. 

Η απόσταση του Νόβι Σαντ από την πρωτεύουσα της Σερβίας είναι περίπου μία ώρα. Κατά την διάρκεια της διαδρομής ο Σάσα μας δίνει πληροφορίες για τις καλλιέργειες που υπάρχουν στην περιοχή. Ο κάμπος μεταξύ Βελιγραδίου και Νόβι Σαντ είναι πολύ εύφορος και είναι γεμάτος βιομηχανικά φυτά, αροτραίες καλλιέργειες κ.α..

Ο καθεδρικός ναός στην κεντρική πλατεία του Νόβι Σαντ. 


Φτάνοντας στην πόλη που αγκαλιάζει ο Δούναβης, βλέπω δεξιά και αριστερά πανό με άσπρα μεγάλα γράμματα που γράφουν ΕΧΙΤ. Τι είναι αυτό το ΕΧΙΤ; Ακόμα και πάνω στα τείχη του εμβληματικού κάστρου της πόλης Πετροβαραντίν έχει ένα τεράστιο πανό. Το ΕΧΙΤ (www.exitfest.org) είναι το μεγαλύτερο μουσικό φεστιβάλ της περιοχής, με επισκέπτες από πολλά μέρη του κόσμου και εκτός των συναυλιών γίνονται πολλές παράλληλες εκδηλώσεις. Δυστυχώς δεν έχουμε χρόνο να το δούμε από κοντά, καθώς εδώ και ώρα ψάχνουμε την κατάλληλη έξοδο για την βιομηχανική περιοχή που θα μας οδηγήσει στο στην εταιρία γεωργικών μηχανήματών.

Η θέα από την γέφυρα του Νόβι Σαντ.

Το απόγευμα βρισκόμαστε πίσω στο Βελιγράδι. Από το μπαλκόνι του δωματίου μας, απολαμβάνουμε την θέα του Δούναβη, του κάστρου Καλεμέγκταν και οργανώνουμε τα βραδινές συναντήσεις με βιοκαλλιεργητές της περιοχής. 

Το βράδυ κατηφορίζουμε προς το κέντρο της πόλης. Η νυχτερινή εικόνα του Βελιγραδιου είναι υπέροχη. Μεγάλα κυβερνητικά κτίρια, πάρκα, σιντριβάνια και κόσμος που ανεβοκατεβαίνει τα πλακόστρωτα της Κνεζ Μιχαήλοβα, του μεγαλύτερου εμπορικού δρόμου της πόλης. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η Skadarlija που είναι ένας πανέμορφος πέτρινος πεζόδρομος, ο οποίος συχνά αποκαλείται "Μονμάρτη" του Βελιγραδίου, καθώς εκεί συχνάζουν ομάδες μουσικών που παίζουν τοπική βαλκανική μουσική και καλλιτέχνες δρόμου, ενώ στην περιοχή στεγάζονται πολλές γκαλερί τέχνης και μαγαζιά με αντίκες και σουβενίρ.

Ο πλακώστρος δρόμος Skadarlija, στο κέντρο του Βελιγραδίου. Φωτ. Κτήμα Βίωμα

Η κουβέντα περιστρέφεται πάνω σε θέματα καλλιέργειας και στις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η οικολογική γεωργία στην περιοχή της Βαλκανικής. Μου εξηγούν τις προσπάθειες που γίνονται στην χώρα τους ώστε τα βιολογικά προϊόντα να είναι προσιτά στους Σέρβους καταναλωτές. Την συζήτηση διακόπτει ο σερβιτόρος που βάζει μπροστά μου την Σόπτσκα σάλατ. Μια σαλάτα δηλαδή που μοιάζει πολύ με την χωριάτικη που έχουμε στην Ελλάδα. Ακολουθεί Karadjordjeva και η Pljeskavica πολύ γνωστά πιάτα κρεατικών της Σέρβικης κουζίνας, που μπορεί να βρει κανείς στα περισσότερα εστιατόρια των Βαλκανίων με τοπικές παραλλαγές.

Τα Βαλκάνια μοιάζουν με την  Σόπτσκα σάλατ. Όλοι διεκδικούν την αυθεντικότητα της συνταγής μα όταν κάτσουμε σε κοινό τραπέζι κανείς δεν την παίρνει για ατομική χρήση. Τοποθετείται στο κέντρο του τραπεζιού και δοκιμάζουν όλοι.

Αγαπημένα Βαλκάνια...

Θέλω να ευχαριστήσω του Σέρβους φίλους Σάσα και Σίνισα για την πολύτιμη βοήθεια τους. Τον φίλο μου Χρήστο για την παρέα και την συμβολή που είχε στην επιτυχία αυτού του ταξιδιού και τέλος την Εθνική Ένωση για την βιολογική γεωργία στην Σερβία (Serbia organica) για τις συμβουλές και τις υποδείξεις τους.

Πληροφορίες για την βιολογική γεωργία στην Σερβία:

Ένωση Terra - www.terras.org.rs

Serbia organica (Εθνική Ένωση για τη Βιολογική Παραγωγή) -  www.serbiaorganica.info

Υπουργείο Γεωργίας και Περιβάλλοντος, τμήμα για την βιολογική παραγωγή -  www.dnrl.minpolj.gov.rs

ATS, Εθνικός Φορέας Διαπίστευσης - www.ats.rs

IPN - Ινστιτούτο για την Εφαρμογή Επιστημών στη Γεωργία - www.psss.rs/news.php

Novisad fair, η μεγαλύτερη αγροτική έκθεση της χώρας - www.sajam.net

Κέντρο για την Ανάπτυξη της Jablanica και Pcinj - www.centarzarazvoj.org

Κέντρο για τη Βιολογική Παραγωγή (Selenča) - www.organiccentar.rs

Γεωπονική σχολή Βελιγραδίου - www.agrif.bg.ac.rs

Γεωπονική σχολή Νόβι Σαντ - www.polj.uns.ac.rs

Δίκτυο πράσινων της Βοϊβοντίνα www.zelenamreza.org

Josif Pancic, Ινστιτούτο Φαρμακευτικών Φυτών - www.iplb.rs

Institut za povrtarstvo, Ινστιτούτο για την καλλιέργεια κηπευτικών - www.institut-palanka.co.rs
 
Έμποροι, εισαγωγείς διανομείς και αλυσίδες Σούπερ Μάρκετ, που ασχολούνται με βιολογικά προϊόντα (στοιχεία 2010).

Biospajz - www.biospajz.rs

Beyond -  www.beyondhealthfood.com

Hema-Kheya-Neye - www.hemakheyaneye.com

Lucar - www.lucardoo.co.rs

Natura - www.natura.rs

Moj Salas, Novi Sad - www.zelenamreza.org

Bio & Organic - www.biorganic.rs

Fund Organic Serbia - www.organskasrbija.org.rs

Albox -  www.albox.rs

Pretti-organica - www.pretti-organica.rs

Univerexport - www.univerexport.rs

Mercator - www.mercator.rs

Tempo - www.tempocentar.com

Metro - www.metro.rs

Maxi - www.maxi.rs

Idea - www.idea.rs

DM Drogerie Market - www.dm-drogeriemarkt.rs 


Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biomag τεύχος 1

Σάββατο, 28 Ιανουαρίου 2017

MAP EXPO - The Global Marketplace for Medicinal & Aromatic Plants


  • 1st edition MAP EXPO 2017
  • Date: 29 & 30 March 2017
  • Venue: Beursgbouw Eindhoven, Lardinoistraat 8, 5611 ZZ Eindhoven, the Netherlands. 
Worldwide, the lifestyles of some 6.3 billion people rely on the cultivation of plants. Demand for herbal drugs, cosmetics, foodstuffs and other products in this already vast market continues to grow. Taken together, plant products form a specialised but lucrative sector with plenty of opportunities. Meanwhile, sustainable plant use contributes to global wellbeing and a healthy ecosystem.
Aware of the industry’s immense potential, MAP EXPO has been established as the go-to global marketplace for the key players in MAP-related sectors. This unique event aims to enhance and integrate links in the supply chain, matching suppliers with buyers and developing new markets in the process. Specialist knowledge can be exchanged, and market leaders both new and old will have an opportunity to influence the MAP industry’s future direction.

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2017

10 - 12/2/2017 - Συμμετοχή στην Κηποτέχνικα 2017


Το Κτήμα Βίωμα συμμετέχει στην έκθεση Κηποτέχνικα 2017, που θα διοργανωθεί από τις 10 έως και τις 12 Φεβρουαρίου στο MEC Παιανίας.
Σας περιμένουμε στο περίπτερο Α1 13



Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

Πάπρικα Αλμωπίας - ένα ξεχωριστό τοπικό προϊόν

Κείμενο - έρευνα - φωτογραφίες: Κτήμα Βίωμα, Photorama Studio

Επιστημονικό όνομα:  Capsicum annum L.
Οικογένεια: Solanaceae. (Σολάνώδη) 
Πάπρικα της Αλμωπίας. Συνώνυμες ονομασίες: Μπαχοβίτικη πιπεριά, Καρατζοβίτική πιπεριά, πιπεριά Αριδαίας.

Γενικά στοιχεία για την Πάπρικα
Η λέξη Πάπρικα (paprika) προέρχεται από την Ουγγρική γλώσσα και συγκεκριμένα από ένα Σέρβικο και Κροατικό υποκοριστικό της λέξης "papar'' που σημαίνει πιπέρι. Το πιπέρι με την σειρά προέρχεται από την λατινική ή σύγχρονη Ελληνική λέξη Πιπέρι. Στα Βαλκάνια συναντάμε το όνομα της Πιπεριάς με τις παρακάτω διαφορές, peperke, piperke και paparka.
Παράγεται εκτός της Ελλάδας και σε κράτη όπως η Ουγγαρία, η Σερβία, η Ισπανία και σε ορισμένες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών.


Ιστορικά στοιχεία
Παραδοσιακή ποικιλία Πιπεριάς που καλλιεργείται τουλάχιστον 100 χρόνια, στην επαρχία της Αλμωπίας με σκοπό τη παραγωγή νωπού και μεταποιημένου προϊόντος.
Από τις αρχές του εικοστού αιώνα έως και τα τέλη της δεκαετίας του 80, η πάπρικα Αλμωπίας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην τοπική οικονομία. Μικρές μονάδες επεξεργασίας ή συνεταιρισμοί αγροτών και αργότερα εργοστάσια, παρήγαγαν μεγάλες ποσότητες  για να καλύψουν την ζήτηση στην εγχώρια και διεθνή αγορά. Αρκετά στρέμματα καλλιεργούνταν στην ευρύτερη περιοχή, κυρίως όμως στα χωριά Πρόμαχοι, Όρμα, Γαρέφι, Λουτράκι και Βορεινό.
Οι αγρότες καλλιεργούσαν και διατηρούσαν τον σπόρο για την επόμενη χρονιά, σε χώρους που είχαν διαμορφώσει, ακολουθούσαν μια παραδοσιακή τεχνική αφυδάτωσης και κάπνισμα του καρπού, δημιουργούσαν την πάπρικα με την οποία αρωμάτιζαν τα φαγητά τους όλο τον χρόνο. Το πλεόνασμα της παραγωγής το πουλούσαν σε τοπικούς εμπόρους και από εκεί μέσω εμπορικών δρόμων οδηγούνταν στις αγορές των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης. Με τα χρόνια άρχισε να γίνεται γνωστή για το ιδιαίτερο άρωμα της. Πριν το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο πολλές ποσότητες φορτώνονταν στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης για να ταξιδέψουν στην Ανατολή.
Η αξία ενός κιλού πάπρικας έφτασε να στοιχίζει 1 λίρα Αγγλίας μετά τον Παγκόσμιο πόλεμο.
Η άνοδος της αξίας του προϊόντος και η συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση, ώθησε  αρκετούς επιχειρηματίες της εποχής, να επενδύσουν στην μεταποίηση και στην συσκευασία του. Οργανώθηκαν μεγάλες μονάδες την δεκαετία του 1960 και 1970, οι οποίες αξιοποίησαν την τεχνολογία της εποχής και καθετοποίησαν την διαδικασία. Η χρονοβόρα εργασία του στεγνώματος και του τριψίματος, πλέον γινόταν πιο εύκολα και πιο γρήγορα.
Στις αρχές τις δεκαετίας του ΄80, άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια πτώσης της ζήτησης η οποία επήλθε από τους παρακάτω λόγους: αδυναμία προσαρμογής των επιχειρήσεων στα δεδομένα της εποχής, ανταγωνισμός από γειτονικές και ανατολικές χώρες, στροφή των τοπικών αγροτών σε νέες καλλιέργειες και τέλος η συνολική αποβιομηχάνιση που συντελέστηκε εκείνη την εποχή στην Βόρεια Ελλάδα, οδήγησαν την πάπρικα της Αλμωπίας στην απαξίωση.
Τα τελευταία χρόνια, νέοι αγρότες της περιοχής προσπαθούν να αναβιώσουν και να καλλιεργήσουν ξανά την Πιπεριά Αλμωπίας. Στο χωριό Γαρέφι κάθε Οκτώβριο γίνεται ετήσια γιορτή με τοπικά συγκροτήματα και παρουσιάσεις τοπικής γαστρονομίας, ενώ σε κλαδικές εκθέσεις το προϊόν αρχίζει να εμφανίζεται ξανά. 

Περιγραφή φυτού
Τα φυτά είναι μέτριας ανάπτυξης, ανθεκτικά και πολύ παραγωγικά. Ο καρπός έχει κωνικό σχήμα, μεσαίου μεγέθους, σαρκώδης και εξαιρετικά εύγεστος. Για την παραγωγή σκόνης πιπεριάς, οι καρποί μαζεύονται τέλεια ώριμοι όταν έχουν χρώμα βαθύ κόκκινο. Ενώ για την χρήση της σε σαλάτες ή φαγητά οι παραγωγοί συγκομίζουν όταν ο καρπός έχει σκούρο - πράσινο χρώμα.

Καρποί Πιπεριάς Καρατζοβίτικης σκούρου πράσινου χρώματος.  Φωτ. αρχείο: Κτήμα Βίωμα.


Καλλιέργεια
Η Πιπεριά Αλμωπίας είναι παραδοσιακή ποικιλία, δηλαδή πληθυσμός φυτών που έχει εξελιχθεί σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή μετά από μακρόχρονη φυσική και τεχνητή επιλογή.
Με το πέρασμα των χρόνων οι τοπικές ποικιλίες προσαρμόζονται στις τοπικές συνθήκες και συνήθως είναι λιγότερο απαιτητικές από τα υβρίδια, σε εισροές (φυτοπροστασίας, θρέψης κ.α.).Η τοπική ποικιλία της Πιπεριάς Αλμωπίας έχει πολύ μικρότερες απαιτήσεις σε αρδευτικά ποτίσματα απ΄ ότι είναι σύνηθες γι΄ αυτή την καλλιέργεια. Οι απαιτήσεις σε φυτοπροστασία είναι μικρές έως μηδαμινές γιατί  το φυτό έχει εξαιρετική ανθεκτικότητα σε παθογόνα και επιβλαβή έντομα.
Η πυκνότητα φύτευσης ανά στρέμμα είναι, 2.000 έως 2.500 φυτά.
Τα σπορόφυτα ετοιμάζονται από τις αρχές Απριλίου και μεταφυτεύονται στο χωράφι τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου. Η συγκομιδή για την Νωπή σκούρο - πράσινη Πιπεριά ξεκινά μετά από 60 έως 70 ημέρες, ενώ για να φτάσει ο καρπός στην πλήρη ωρίμανση του (σκούρο - κόκκινο), απαιτεί 70 έως 80 ημέρες από την μεταφύτευση στο χωράφι.
Ο μέσος όγκος παραγωγής ανά στρέμμα, αγγίζει τα 700 - 1.500 κιλά, νωπής Πιπεριάς. Η στρεμματική απόδοση εξαρτάται από την μέθοδο καλλιέργειας (συμβατική, βιολογική) , την χρονιά και το πόσο ευνοϊκή είναι για την καλλιέργεια της Πιπεριάς.
Η καλλιέργεια στην πλειονότητα της γίνεται υπαίθρια. 

Μεταποίηση
Μετά την συγκομιδή ακολουθεί η μεταποίηση για την παραγωγή της τριμμένης Πιπεριάς (πάπρικας).
Η μεταποίηση σήμερα γίνεται συνήθως με τον παραδοσιακό τρόπο. Σε ένα χώρο που παλαιότερα το έλεγαν "Όνταρ", γίνεται η αφυδάτωση και ο καπνισμός της Πιπεριάς.

Η Πιπεριά μετά το παραδοσιακό κάπνισμα και την αφυδάτωση, οδηγείται στον μύλο για τρίψιμο. φωτ. αρχείο: Κτήμα Βίωμα

Στην συνέχεια μετά την απομάκρυνση των μη εμπορικών μερών του φυτού,  γίνεται το τρίψιμο στον μύλο. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι η σκόνη να αποκτήσει την επιθυμητή υφή και χρώμα. Το χρώμα της πάπρικας οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ζεαξανθίνη (zeaxanthin).
Τα 7 κιλά νωπής Πιπεριάς μετά την επεξεργασία μας δίνουν ένα κιλό πάπρικας.

Η πάπρικα μετά το τρίψιμο στον μύλο. φωτ. αρχείο: Κτήμα Βίωμα

Χρήσεις
Χρησιμοποιείται ως συστατικό την μαγειρική. Δίνει χρώμα και γεύση σε πολλά πιάτα και σε διαφορετικές γαστρονομικές κουλτούρες όλου του κόσμου. Κυρίως όμως χρησιμοποιείται στην Ουγγαρία, Ισπανία, Ουγγαρία, Ελλάδα, FYROM, Σερβία, Ρουμανία, Μαρόκο, Τουρκία, Βουλγαρία και Νότια Αφρική.
Σούπες, λαδερά,  τηγανητά, μαρινάδες για κρέατα, συστατικό σε λουκάνικα και μπαχαρικά είναι μόνο κάποιες ενδεικτικές χρήσεις που μπορεί να έχει η Πάπρικα της Αλμωπίας, δίνοντας ξεχωριστή γεύση και άρωμα.


Τοπικοί παραγωγοί Σκόνης Πάπρικας Αλμωπίας
  • Πάπρικα Αλμωπίας (Πρίτσκας Δημήτριος) www.paprika-almopias.gr Τ.2384075742,6977695234.
  • Καπνιστό Πιπέρι Αλμωπίας (Μπόλκης Θεόδωρος), www.smoked-pepper-hellas.com, 6978379666.
  • Αλμωπία (Γεώργιος Τσιρόπουλος) www.almopia-food.gr, Τ. 23840 21746, 697 661 2323.
  • Αλμωπίας Γεύσεις (Γεώργιος Εμμανουηλίδης), Τ. 6983481595.
  • Τα γλυκά της Αθηνάς (Μακρίδου Αθηνά) www.taglikatisathinas.gr, Τ.23840-21868



Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biomag τεύχος 1